Burna istorija srpskog naroda i više od 30 godina nakon rata opominje srpski narod da i danas mora ostati budan, jedinstven i okupljen oko srpskog rukovodstva, sa jasnom vizijom šta želi i šta realno može u narednim, ništa manje teškim godinama, izjavio je Srni nekadašnji predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske Dragan Kalinić.
Kalinić napominje da je na plebiscitu srpskog naroda u BiH, koji je održan 9. i 10. novembra 1991. godine, glasalo gotovo milion i četiristotine hiljada građana od kojih se 98 odsto izjasnilo za ostanak, makar i u krnjoj Jugoslaviji.
On je ukazao da je ta plebiscitarna odluka već u februaru 1992. godine inkorporirana u prvi Ustav Republike Srpske kroz stav da je „Republika u sastavu savezne države Jugoslavije“ i da „građani Republike imaju državljanstvo Republike i državljanstvo Jugoslavije“.
– Slobodan sam da kažem da je na liniji ove, u to doba nerealizovane odredbe iz Ustava, kroz međunarodni sporazum u Dejtonu postignuto da Republika Srpska ima specijalne, paralelne veze sa Srbijom a to, između ostalog, uključuje i mogućnost dvojnog državljanstva – istakao je Kalinić u kolumni za Medijski sistem Republike Srpske – SRNA.
Kolumnu Kalinića, sudionika istorijskih dešavanja koja su dovela do plebiscita srpskog naroda u BiH 1991. godine, SRNA prenosi u cijelosti:
U ovoj godini, kada je najviše medijske pažnje posvećeno obilježavanju 35 godina od osnivanja Skupštine srpskog naroda u BiH ne bi trebalo da promaknu pažnji i neke druge odluke i događaji koji su se desili u novembru i decembru te, po mnogo čemu, istorijske 1991. godine.
Tog istorijskog 24. oktobra 1991. novoosnovana Skupština donijela je, na osnovu ustavnog prava na samopredjelenje, odluku o raspisivanju i provođenju plebiscita srpskog naroda u BiH.
Prethodno su poslanici donijeli odluku o ostajanju srpskog naroda u zajedničkoj državi Jugoslaviji, i to sa Srbijom, Crnom Gorom i drugima koji se za taj ostanak izjasne.
Sve je to učinjeno s ciljem pune i trajne zaštite prava i interesa srpskog naroda.
Ti interesi, pokazaće naredne godine, postali su ozbiljno ugroženi nakon što je neprincipijelna muslimansko-hrvatska koalicija u tadašnjoj Skupštini BiH, izglasavanjem Deklaracije o nezavisnosti, krenula u otcjepljenje ove jugoslovenske republike.
Srpski poslanici sabrani u Skupštini srpskog naroda tog 24. oktobra su konstatovali da „već dugo traje zavjera da se Srbi kao konstitutivni narod u BiH svedu na nacionalnu manjinu“.
A to se već desilo našem narodu u Hrvatskoj, kada je pod vlašću Franje Tuđmana, izbačen iz Ustava Hrvatske kao konstitutivni narod.
Dakle, postojala je realna opasnost da se ponovi tragična istorija i genocid.
Poslanici prvog saziva su tada izjavili da srpski narod ima istorijske i stvarne interese da živi u jednoj saveznoj državi sa ostalim dijelovima srpskog naroda, ali i sa drugim narodima koji to žele.
Sve ovo je bila pravna i politička podloga da se 9. i 10. novembra održi plebiscit srpskog naroda u BiH.
Na plebiscitu je glasalo gotovo milion i četiristotine hiljada građana od kojih se 98 odsto izjasnilo za ostanak, makar i u krnjoj Jugoslaviji.
Ta plebiscitarna odluka u februaru 1992. godine inkorporirana je u prvi Ustav Republike Srpske kroz stav da je „Republika u sastavu savezne države Jugoslavije“ i da „građani Republike imaju državljanstvo Republike i državljanstvo Jugoslavije“.
Slobodan sam da kažem da je na liniji ove, u to doba nerealizovane odredbe iz Ustava, kroz međunarodni sporazum u Dejtonu postignuto da Republika Srpska ima specijalne, paralelne veze sa Srbijom a to, između ostalog, uključuje i mogućnost dvojnog državljanstva.
I ne zaboravimo da Hrvati to pravo ostvaruju još od prvog dana. Na ovo se aktuelni dušebrižnici iz Evrope ne osvrću.
Koliko god sa sadašnje istorijske distance mnogo toga izgleda paradoksalno, potrebno je znati da su novembar i decembar 1991. godine predstavljali ključni period ubrzanog političkog i institucionalnog raspada Jugoslavije koji je zahvatio i BiH.
Tadašnje rukovodstvo Republike Srpske i poslanici srpske Skupštine donosili su tih i narednih mjeseci brojne politički i pravno utemeljene odluke sa ciljem da se na sve moguće načine zaštiti narod pred sasvim izvjestan tragični ratni sukob koji će nastupiti u godini iza plebiscita.
Tih novembarskih i decembarskih dana 1991. godine osnivaju se srpske autonomne oblasti koje će poslužiti kao osnova za kasniju Republiku Srpsku.
Hrvati, štiteći sebe, proglašavaju hrvatsku zajednicu Herceg-Bosnu.
Evropska zajednica, na osnovu smjernica Badinterove komisije, poziva sve bivše jugoslovenske republike, ohrabrene mogunoćnošću da se njihove administrativne granice proglase državnim, da podnesu zahtjev za međunarodno priznavanje.
To čini i tadašnje Predsjedništvo BiH preglasavanjem Biljane Plavšić i Nikole Koljevića, dok srpska Skupština, svjesna svega toga, krajem decembra priprema januarsko proglašenje Republike Srpske.
U takvim turbulentnim vremenima trebalo je mnogo vizionarske mudrosti srpskog rukovodstva da se sačuva istorijska nit vodilja koja je na kraju dovela do stvaranja Republike Srpske usvajanja prvog Ustava, izbora prve Vlade i uspostavljanja brojnih ključnih demokratskih organa i institucija kako bismo spremno dočekali izvana nametnuti rat srpskom narodu.
Dejtonski sporazum smo dočekali sa odbranjenom Republikom Srpskom i pristali smo, teška srca, da dio svog prije rata stvorenog i u ratu odbranjenog suvereniteta i teritorija radi mira i stabilne budućnosti ustupimo novoformiranoj BiH.
Naše mlade generacije bi trebalo da znaju da nama ništa nije poklonjeno u Dejtonu.
Naprotiv, sve je to skupo plaćeno hiljadama života naših najboljih sinova i kćeri i gubitkom naših istorijskih ognjišta.
Ovakva burna istorija 30 i više godina nakon rata opominje nas da, ukoliko i danas ne budemo budni, jedinstveni i okupljeni oko našeg rukovodstva, sa jasnom vizijom šta želimo i šta realno možemo u narednim, ništa manje teškim godinama, da u tom slučaju možemo izgubiti sve.
Dobro razmislimo o svemu, o svim porukama i poukama posljednjih 30 i više godina, da se ne bismo poslije bezpovratno kajali.
