Srpski član i predsjedavajuća Predsjedništva BiH Željka Cvijanović izjavila u Narodnoj skupštini Republike Srpske da je odluka o sistemu koordinacije ključni dokument koji se ne može zaobilaziti u zaključcima kako Predsjedništva BiH, tako ni ostalih institucija u BiH.
Cvijanovićeva je poručila da je Republika Srpska mnogo puta do sada izrazila opredijeljenost za evropski put BiH i svaki put naglasila da se u tom procesu moraju poštovati ustavne nadležnosti svih nivoa vlasti u BiH i da te aktivnosti moraju biti koordinisane.
– Taj stav je ostao nepromijenjen – rekla je srpski član i predsjedavajuća Predsjedništva BiH na devetoj posebnoj sjednici Narodne skupštine sazvanoj na njen zahtjev o potvrđivanju izjave na dva zaključka koja su izglasana u Predsjedništvu, a nisu dobila njenu podršku.
Ona je naglasila da, poštujući u potpunosti i ranije definisane stavove Vlade i Narodne skupštine Republike Srpske, o ovom i sličnim pitanjima, ne može prihvatiti i podržati bilo kakve aktivnosti koje u sebi sadrže i najmanju pretpostavku mogućeg narušavanja ustavnopravne pozicije Republike Srpske ili oduzimanja nadležnosti njenih institucija u procesu evropskih integracija.
Cvijanovićeva je naglasila da je odluka o sistemu koordinacije i dalje važeća za sve institucionalne subjekte u BiH uključene u realizaciju aktivnosti u procesu evropskih integracija.
– Svjedoci smo da se sistem koordinacije uporno nastoji zaobići od političkih aktera sa sjedištem u Sarajevu, upravo zato što taj sistem podrazumijeva interakciju i vidljivost svih nivoa vlasti, a ne samo djelovanje zajedničkih institucija BiH – istakla je Cvijanovićeva, obrazlažući pred poslanicima veto koji je uložila na Prijedlog zaključka za usvajanje akcionog plana za ispunjavanje 14 ključnih prioriteta iz Mišljenja Evropske komisije o zahtjevu BiH za članstvo u EU.
Cvijanovićeva je rekla da je na sjednici Predsjedništva BiH u srijedu, 21. juna, povodom razmatranja ovog prijedloga zaključka preglasana od druga dva člana Predsjedništva BiH, koji su glasali za usvajanje zaključka, dok je ona glasala protiv, smatrajući da je destruktivan po vitalne interese Republike Srpske.
Ona je istakla da koristi pravo prema Ustavu BiH da na taj zaključak uloži veto u vidu pokretanja mehanizma zaštite vitalnog entitetskog interesa, jer smatra da u određenom segmentu postoji štetan i destruktivan uticaj po interese Srpske, te se stoga obratila poslanicima kako bi o tome dali konačni sud.
Cvijanovićeva je rekla da je glasala protiv ovog zaključka jer nije saglasna sa predloženom formulacijom, kao ni sa pojedinim dijelovima predloženog obrazloženja.
Ona smatra da nije sporno da je spoljna politika u nadležnosti Predsjedništva BiH, kako je navedeno u obrazloženju dokumenta, međutim, proces evropskih integracija je samo djelimično spoljnopolitička aktivnost, dok je, suštinski, riječ o kompleksnom unutrašnjem reformskom procesu u zemljama koje se nalaze u procesu pridruživanja EU.
– U dokumentu se nudi kratko istorijsko obrazloženje razvoja odnosa BiH i EU, pri čemu se vrši pozivanje na različite dokumente, od kojih neki trenutno i nisu na snazi, ali se, istovremeno kao relevantan ne pominje ključni dokument koji su usvojili i Savjet ministara i entitetske vlade, a potvrdila i Narodna skupština Srpske, a to je odluka o sistemu koordinacije koji omogućava da svi nivoi vlasti koordinisano ispunjavaju svoje obaveze i učestvuju u procesu evropskih integracija u skladu sa ustavnom strukturom BiH i distribucijom nedležnosti po različitim pitanjima – naglasila je Cvijanovićeva.
Ona je precizirala da se sistem koordinacije, odnosno neka od njegovih tijela (Kolegijum, Komisija i ministarske konferencije), u dokumentu pominju samo u jednom dijelu u svrhu indirektne argumentacije razloga dosadašnjeg neuspjeha pri realizaciji priopriteta iz Mišljenja Evropske komisije.
Cvijanovićeva je naglasila da je odluku o sistemu koordinacije procesa evropskih integracija u BiH, nakon iscrpljujućeg pregovaračkog procesa koji je uključio predstavnike svih nivoa vlasti, Savjet ministara usvojio 23. avgusta 2016. godine, Vlada Republike Srpske 18. avgusta 2016. godine, a Narodna skupština Srpske je 20. oktobra iste godine usvojila odgovarajuće zaključke kojima je prihvatila sistem koordinacije.
Ona je rekla da su, na osnovu primjene odluke o sistemu koordinacije u procesu evropskih integracija u BiH, institucije na svim nivoima vlasti uspješno sprovele zadatak dostavljanja odgovora na pitanja sadržana u Upitniku Evropske komisije, na osnovu čega je, u konačnici, u formalnom i procesnom smislu BiH i dodijeljen status kandidata za članstvo odlukom Evropskog savjeta 15. decembra prošle godine.
– Uspostavljanje i efikasno funkcionisanje sistema koordinacije u oblasti evropskih integracija u BiH predstavlja i jedan od prioriteta na kojem već godinama unazad insistira i sama Evropska komisija, jer se jedino posredstvom sistema koordinacije obezbjeđuje adekvatno djelovanje nadležnih institucija sa svih nivoa vlasti u procesu evropskih integracija, ali i definisanje „jednog glasa“ ispred BiH u komunikaciji sa institucijama EU – napomenula je Cvijanovićeva.
Za Republiku Srpsku, naglasila je ona, je od posebne važnosti činjenica da se sistemom koordinacije u potpunosti štiti njen ustavnopravni položaj i nadležnosti njenih institucija u procesu evropskih integracija, te obezbjeđuje permanentno učešće institucija Republike Srpske i njenih predstavnika u svim relevantnim procesima vezanim za „evropski put“ BiH.
Nažalost, dodala je ona, svjesni upravo ove činjenice, politički akteri sa sjedištem u Sarajevu su se prema sistemu koordinacije, od momenta usvajanja odluke o sistemu koordinacije, odnosili izrazito selektivno, nastojeći da mnoga pitanja, koja su obuhvaćena evropskim integracionim procesom, „izmjeste“ iz nadležnosti entitetskih institucija i dodijele ih institucijama BiH, time direktno djelujući u pravcu centralizacije BiH i suštinske centralizacije njene ustavne strukture i dejtonske distribucije ovlaštenja između pojedinih nivoa vlasti.
– U skladu sa navedenim, osporeni zaključak Predsjedništva BiH, takođe, u potpunosti prati matricu relativizacije uloge entitetskih nivoa vlasti u BiH u procesu evropskih integracija, ističući isključivo intitucije BiH kao centralne, pa i jedine nosioce svih aktivnosti koje integracioni proces podrazumijeva – rekla je Cvijanovićeva.
Uzimajući u obzir da proces evropskih integracija, osim njegove nesporne spoljnopolitičke dimenzije, predstavlja proces dubokih reformi u oblastima i po pitanjima u gotovo svim sferama društvenog života, od kojih su mnoga u nadležnosti entiteta, konkretno, Republike Srpske, ona je naglasila da predloženi zaključak, za koji su glasala ostala dva člana Predsjedništva BiH, za nju kao srpskog člana Predsjedništva ne može biti prihvatljiv.
– Posebno iz razloga što je na samoj sjednici Predsjedništva BiH, na kojoj je razmatran osporeni zaključak, od Kabineta srpskog člana Predsjedništva BiH ponuđen izmijenjeni zaključak koji svojom suštinom i formom u potpunosti uvažava i nominalno se poziva na odluku o sistemu koordinacije u procesu evropskih integracija u BiH prilikom eventualne izrade akcionog plana za ispunjavanje 14 prioriteta iz Mišljenja Evropske komisije, međutim, ovaj prijedlog nije prihvaćen – istakla je Cvijanovićeva.
Prema njenim riječima, Predsjedništvo BiH može, a vjerovatno i treba da se manifestuje kao institucija koja daje politički impuls za sprovođenje određenih aktivnosti, pogotovo u njegovom odnosu prema Savjetu ministara, međutim, ni Predsjedništvo BiH niti bilo koja institucija BiH ne može se samovoljno oglušiti o važeće pravne akte u okviru BiH kojima se uređuje pitanje djelovanja institucija na svim nivoima vlasti u procesu evropskih integracija, posebno ukoliko se time vrši i potencijalna uzurpacija nadležnosti i ovlaštenja institucija Republike Srpske.
Ona je istakla da iz svega navedenog proizilazi da je zaključak za usvajanje Akcionog plana za ispunjavanje 14 ključnih prioriteta iz Mišljenja Evropske komisije o zahtjevu BiH za članstvo u EU, koji je usvojen bez konsenzusa 21. juna, veoma štetan po vitalne interese Republike Srpske, te je pozvala poslanike da ovu izjavu o proglašenju potvrde dvotrećinskom većinom čime osporeni zaključak Predsjedništva BiH neće stupiti na snagu, a otvoriće se mogućnost za definisanje sličnih obaveza na racionalan i na Ustavu zasnovan način.
Ona je napomenula da ni samo izvršavanje navednih 14 prioriteta ne zavisi od pojedinačne volje bilo kojeg organa u BiH, već isključivo od dogovora svih na političkoj i institucionalnoj ravni u okviru BiH.
Cvijanovićeva je podsjetila da je prema Ustavu BiH i Poslovniku o radu Predsjedništva BiH propisano da je Predsjedništvo nadležno za vođenje spoljne politike zemlje, da se odluke nastoje donijeti konsenzusom, te da član Predsjedništva može određenu odluku proglasiti destruktivnom po vitalni entitetski interes za teritoriju sa koje je izabran.
