U Specijalizovanim većima u Hagu završeno izricanje prvostepene presude četvorici bivših komandanata tzv. OVK – Hašimu Tačiju, Kadriji Veseljiju, Redžepu Seljimiju i Jakupu Krasnićiju, koji su optuženi za ratne zločine i zločine protiv čovječnosti nad najmanje 407 pritvorenika, od kojih su najmanje 102 ubijena. Tači i Krasnići osuđeni su za ratni zločin na KiM na po 25 godina zatvora, Veselji na 18, a Seljimi na 13 godina. Veće je saopštilo da tužilaštvo nije dokazalo da su optuženi počinili zločin protiv čovječnosti.
Sudsko veće Specijalizovanih veća u Hagu proglasilo je krivima bivše vođe tzv. OVK Hašima Tačija, Jakupa Krasnićija, Redžepa Seljimija i Kadrija Veseljija za ratne zločine počinjene nad civilima i osobama koje nisu aktivno učestvovale u neprijateljstvima.
Prema odluci sudskog veća, optuženi su krivi za ratni zločin proizvoljnog lišenja slobode na štetu 385 lica, okrutno postupanje na štetu 49 lica, mučenje na štetu 303 lica i ratni zločin ubistva nad 96 lica.
Kako je utvrđeno tokom izricanja presude, tužilaštvo je van razumne sumnje dokazalo odgovornost četvorice optuženih za navedena krivična djela i njihovo učešće u ostvarivanju zajedničkog kažnjivog cilja.
Hašim Tači proglašen je krivim po tački tri (protivzakonito ili proizvoljno hapšenje i lišenje slobode, kao ratni zločin), za surovo postupanje kao ratni zločin, po tački 7 za mučenje kao ratni zločin, po tački 9 za ubistvo kao ratni zločin. Tači je osuđen na 25 godina.
Jakup Krasnići osuđen je na jedinstvenu kaznu od 25 godina. Krasnići je osuđen za protivzakonito hapšenje i lišenje slobode, za surovo postupanje, za mučenje i ubistvo kao ratni zločin.
Seljimiju 13 godina zatvora
Nekadašnji vođa tzv. OVK Redžep Seljimi osuđen je n kaznu zatvora od 13 godina zbog ratnih zločina, saopštio je veće Specijalnog suda u Hagu.
Seljimi je osuđen za krivična djela protivzakonitog ili proizvoljnog hapšenja i lišenja slobode kao ratni zločin nad najmanje 385 lica, surovog postupanja kao ratni zločin nad najmanje 49 lica, mučenja kao ratni zločin nad najmanje 303 lica i za ubistvo kao ratni zločin nad 96 lica.
Sa druge strane, panel ga je oslobodio optužbe za progon, zatvaranje, druge nehumane postupke, mučenje, ubistvo i prisilne nestanke kao zločine protiv čovječnosti.
– Panel je odredio kaznu zatvora u trajanju od šest godina za ratni zločin protivzakonitog ili proizvoljnog hapšenja i lišenja slobode, kaznu zatvora u trajanju od dvije godine za ratni zločin surovog postupanja, kaznu zatvora u trajanju od osam godina za ratni zločin mučenja i kaznu zatvora u trajanju od 11 godina za ratni zločin ubistva. Panel as osuđuje na jedinstvenu kaznu zatvora u trajanju od 13 godina, u koju se uračunava vrijeme provedeno u pritvoru – zaključio je sudija.
Veseljiju 18 godina zatvora
Kadriju Veseljiju određeno je 18 godina zatvora, saopšteno je u Hagu.
Krasnići osuđen na 25 godina zatvora
Jakupu Krasnićiju određena zatvorska kazna od 25 godina, saopšteno je tokom izricanja presude u Hagu.
Krasnići je osuđen za protivzakonito hapšenje i lišenje slobode, za surovo postupanje, za mučenje i ubistvo kao ratni zločin.
Zloupotreba položaja otežavajuća okolnost za Tačija
Sudsko vijeće u Hagu navelo je da je otežavajuća okolnost za Hašima Tačija to što je zloupotrebio svoj položaj kako bi ostvario zajednički kažnjiv cilj.
Kao olakšavajuću okolnost, vijeće je uzelo u obzir to što je Tači dao doprinos nastojanju da se osnuju Specijalizovana veća.
Hašimu Tačiju 25 godina zatvora
Hašimu Tačiju određeno je 25 godina zatvora, saopšteno je na izricanju presude u Hagu.
Tači je proglašen krivim za protivzakonito ili proizvoljno hapšenje i lišenje slobode kao ratni zločin nad najmanje 385 lica, za surovo postupanje kao ratni zločin nad najmanje 49 lica, za mučenje kao ratni zločin izvršen nad najmanje 303 lica i za ubistvo kao ratni zločin izvršen nad 96 lica.
Sa druge strane Tači je oslobođen optužbi za progon, zatvaranje i druge nehumane postupke mučenje, ubistvo i prisilne nestanke lica kao i zločine protiv čovječnosti.
– Ovaj panel je odredio: kaznu zatvora u trajanju od 15 godina za ratni zločin protiv zakonitog ili proizvoljnog hapšenja i lišenja slobode, kaznu zatvora u trajanju od 4 godine za ratni zločin surovog postupanja, kaznu zatvora u trajanju od 20 godina za ratni zločin mučenja, i kaznu zatvora u trajanju od 23 godine za ratni zločin ubistva. Ovaj panel vas osuđuje na jedinstvenu kaznu zatvora u trajanju od 25 godina, u koju se uračunava vrijeme koje ste proveli u pritvoru – rekao je sudija.
Optuženi nisu radili sami, dogovarali se o kažnjivom cilju
Sudsko vijeće u Hagu utvrdilo je da iako je odgovornost optuženih bivših lidera tzv. OVK individualna i lična, nijedan od njih ne bi mogao sam da ostvari postignuto u zajedničkom kažnjivom cilju.
– Radili su zajedno, nepokolebljivo i uz pomoć drugih. Zajedno su se dogovorili o zajedničkom kažnjivom cilju, zajedno su odlučili da uspostave sistem za ostvarenje tog cilja, zajedno su obrazovali zatvoreničke objekte, osnovali i uredili vojnu policiju, obavještajnu službu i specijalne jedinice i povjerili im zadatak ostvarenja njihovog zajedničkog kažnjivog cilja – kazao je Smit.
Kako je dodao, sebi i drugima dodijelili su uloge, zvanja i položaje sa kojih su kontrolisali sprovođenje zajedničkog kažnjivog cilja, zajedno su imenovali druga lica na važne položaje, zajedno su izdavali saopštenja u kojima su promovisali svoje stavove i politike, napadali neprijatelje i preuzimali odgovornost za ubistva i lišenja slobode i kreirali politiku potpune nekažnjivosti za izvršioce tih krivičnih djela.
Smit je naveo da druga lica, konkretno Fatmir Ljimaj i Sabin Geci, Rustem Mustafa i Ljatif Gaši, u kažnjive svrhe su zdušno sprovodila ciljane napade na protivnike.
– Koliko je plan bio jednostavan, toliko je bio i poguban. Konkretno se sastojao od: uspostavljanja zatvoreničkih objekata na svim područjima pod kontrolom OVK-a i otkrivanja pojedinaca za koje se smatralo da su pripadnici OVK-a i najzad njihovog hapšenja, lišenja slobode i, po potrebi, ubijanja. Taj plan je sistematski i nemilosrdno sprovođen na čitavoj teritoriji pod kontrolom OVK-a i to tokom čitavog sukoba – kazao je Smit.
Dodao je da nijedan od optuženih nije preduzeo nikakve mjere da se sprovođenje tog plana obustavi, spriječi, ublaži ili umanji.
– Naprotiv, svaki od optuženih je doprineo, podržao i omogućio njegovo sprovođenje. To je bio njihov plan i ostali su mu dosljedni sve dok to više nije bilo moguće niti potrebno – kazao je Smit.
Suprotno tvrdnjama odbrane, kako je naveo Smit, data krivična djela nisu izvršena zbog nekakvih lokalnih krvnih osveta, ličnih obračuna, bandi siledžija ili civila povratnika.
– Ona su sva bila posljedica plana, kažnjivog plana, koji su osmislili optuženi i druga lica, a koji su tokom cijelog trajanja sukoba oni sprovodili lično i uz pomoć drugih – kazao je Smit.
I Krasnići imao ključnu ulogu u napadima OVK
Utvrđeno je i da je Kadri Veselji aktivno učestvovao u krivičnim djelima i podsticao ih, a uz to je ostao na čelu organa koji je bio najodgovorniji za odabir, hapšenje, lišenje slobode, a u nekim slučajevima i ubistvo lica koja su smatrana protivnicima.
Sudija Specijalizovanih vijeća Kosova Čarls Smit je rekao da Veselji, bez obzira na saznanja o krivičnim djelima izvršenim nad protivnicima – njihovom protivpravnom hapšenju i lišenju slobode, zlostavljanju i ubistvu – nije preduzeo nikakave mjere kako bi ta krivična djela spriječio ili o njima sproveo istragu, odnosno kaznio njihove učinioce.
– Naprotiv, Veselji je aktivno učestvovao u krivičnim djelima i podsticao ih, a uz to je ostao na čelu organa koji je bio najodgovorniji za odabir, hapšenje, lišenje slobode, a u nekim slučajevima i ubistvo lica koja su smatrana protivnicima. Veće napominje, u ovom kontekstu, da su se takozvana „bezbjednosna saznanja“ na osnovu kojih je veliki broj tih lica uhapšen, zatvoren i ubijen, svodila na neprovjerene glasine – naveo je Smit.
Dodao je i da su, na osnovu takvih informacija, žrtve nazivane špijunima i kolaboracionistima i zbog toga bile izložene okrutnom postupanju.
– Nije bilo nikakvih realnih naznaka da su žrtve u ovom predmetu bile špijuni ili kolaboracionisti, ali je u svijesti aktera činjenica da žrtve nisu izrazile bezrezervnu lojalnost ili podršku OVK ili da su imale veze s nekome drugom političkom organizacijom, da su se družile sa Srbima ili radile za srpska preduzeća, bila dovoljna da s njima postupaju kao sa saradnicima vojnog neprijatelja – rekao je Smit.
Seljimi imao ključnu ulogu – učestvovao u krivičnim djelima i podsticao ih
Vijeće Specijalizovanog suda u Hagu ocijenilo je da je Redžep Seljimi, kao član Glavnog štaba tzv. OVK, imao ključnu ulogu u formiranju operativnih zona i jedinica te organizacije.
Panel je zaključio, rekao je sudija Čarls Smit, da je Seljimi bio jedan od osnivača tzv. OVK, član Glavnog štaba prije rata i da je učestvovao u distribuiranju saopštenja.
– Panel je, takođe, utvrdio da je Seljimi, s obzirom na funkciju glavnog inspektora, imao manje ovlašćenja nad drugim pripadnicima OVK nego ostali optuženi u ovom predmetu. Bez obzira na to, panel je zaključio da je gospodin Seljimi, kao član Glavnog štaba, načelnik Direkcije za operacije i glavni inspektor OVK, igrao ključnu ulogu u formiranju operativnih zona i jedinica OVK – rekao je Smit.
Seljimi je, ocijenio je panel, imao ključnu ulogu u formiranju operativnih zona i jedinica tzv. OVK, uz napomenu da to samo po sebi nije kažnjivo, ali da je Seljimi bio svjestan toga da tzv. OVK ciljano progoni osumnjičena lica i kolaboracioniste.
– Panel je zaključio da je Seljimi podsticao vršenje krivičnih djela i u njima učestvovao na niz načina koji su detaljno opisani u presudi. Konkretno, gospodin Seljimi je učestvovao u hapšenju i zatvaranju 13 poslanika Skupštine u Ćirezu i bio je prisutan na nekoliko mjesta izvršenja krivičnih djela iz optužnice – rekao je sudija.
Seljimi je, prema ocjeni panela, podsticao vršenje krivičnih djela time što je učestvovao u specijalnom ratu Glavnog štaba, kao i time što nije preduzeo nikakave mjere da spriječi i zaustavi činjenje krivičnih djela ili da kazni njihove izvršioce.
Dokazano je i da je Seljimi imao saznanja o velikom broju krivičnih djela izvršenih nad protivnicima – konkretno o njihovom protivpravnom hapšenju ili lišenju slobode, zlostavljanju i ubistvu – te da uprkos tim saznanjima nije uradio ništa da ih spriječi.
Veselji učestvovao u izvršenju krivičnih djela i podsticao ih
Kadri Veselji učestvovao je u izvršenju krivičnih djela i podsticao na njihovo izvršenje, lično je učestvovao u identifikovanju i porogonu protivnika OVK i imao je saznanja o krivičnim djelima, nije učinio ništa da ih spriječi, saopšteno je u Hagu.
Tači imao ključnu ulogu u kažnjivom cilju OVK, znao za krivična djela i nije ih spriječio
Sudsko vijeće u Hagu utvrdilo je da je bivši lider tzv. OVK Hašim Tači značajno doprineo sprovođenju zajedničkog kažnjivog cilja tzv. OVK, te da je kao član Glavnog štaba i načelnik Direkcije za politička pitanja imao ključnu ulogu u formulisanju i sprovođenju zajedničkog kažnjivog cilja.
Sudija Specijalizovanih vijeća Kosova u Hagu Čarls Smit rekao je da je sudsko vijeće zaključilo da je za političke odluke tzv. OVK gotovo isključivo bila nadležna Direkcija za politička pitanja, koja je kreirala političku viziju OVK i javno je iznosila.
– To je uključivalo ciljano napadanje navodnih kolaboracionista, uspostavljanje odgovarajućih struktura, nadležnih organa i propisa i vođenje specijalnog rata usmjerenog protiv protivnika, uključujući putem saopštenja i političkih deklaracija i drugih izjava za javnost – rekao je Smit.
Dodao je da je u skladu sa zajedničkim ciljem, Tači je zajedno s drugim optuženima imenovao lojalne pojedince na ključne komandne položaje, zahvaljujući čemu su sve vrijeme imali kontrolu nad OVK i bili sigurni da se njihov plan u potpunosti i efikasno sprovodi duž komandnog lanca.
Mnoga od tih lojalnih lica koja su optuženi imenovali ili izabrali, rekao Smit, izvršila su krivična djela ili pak znala da se krivična djela vrše u skladu sa zajedničkim ciljem.
Osim toga, dodao je Smit, Tači je učestvovao u izvršenju krivičnih djela i podržavao ih na brojne načine: objavljivanjem saopštenja i političkih deklaracija, kao i vođenjem specijalnog rata.
– Tači je pokazao da dopušta i podržava izvršenje krivičnih djela nad protivnicima. Takođe je lično učestvovao u krivičnim djelima, uključujući hapšenja, lišenja slobode i saslušavanje, odvođenje i ubistvo Behajdina Alaćija – naveo je Smit.
Sudsko veće je zaključilo da je Tači tokom predmetnog perioda imao saznanje o velikom broju krivičnih djela izvršenih nad protivnicima, konkretno o njihovom protivpravnom hapšenju i lišenju slobode, zlostavljanju i ubistvu.
Uprkos tim saznanjima, Tači nije preduzeo nikakve mjere kako bi ta krivična dela spriječio ili o njima sproveo istragu, odnosno kaznio njihove učinioce, dodao je Smit i naveo da je, naprotiv, kao što je već rečeno, Tači aktivno učestvovao u krivičnim djelima i podsticao ih.
– Tači je širio, odnosno omogućavao širenje lažnih informacija o zatvorenicima i žrtvama krivičnih djela koja su vršili pripadnici OVK, pružao lažne garancije o tome da se OVK pridržava međunarodnog humanitarnog prava, doprinosio politici nekažnjivosti kad je riječ o učiniocima krivičnih djela nad protivnicima i pokazao nemilosrdnu sposobnost da ukloni i eliminiše političke prepreke kako bi obezbjedio isključivu kontrolu nad vođenjem rata – naveo je Smit.
Događaji nakon 20. juna 1999. ne mogu se okarakterisati kao ratni zločini
Sudsko veće u Hagu utvrdilo je da se događaji na kojima su zasnovane optužbe za ratne zločine protiv bivših lidera tzv. OVK nakon 20. juna 1999. godine, po okončanju sukoba na KiM, ne mogu okarakterisati kao ratni zločini.
Sudija Specijalizovanih veća Kosova u Hagu Čarls Smit rekao je da je sudsko veće zaključilo da je najkasnije od kraja marta 1998. do 20. juna 1999. godine ili približno tog datuma, postojao nemeđunarodni oružani sukob između tzv. OVK i SR Jugoslavije, odnosno srpskih snaga.
– Sukob se vodio na Kosovu, ali se na određene djelove sjeverne Albanije koji su bili pod kontrolom OVK takođe primjenjuju odredbe međunarodnog humanitarnog prava koje regulišu taj sukob. Panel je, pored toga, zaključio da su krivična djela iz optužnice bila izvršena u kontekstu nemeđunarodnog oružanog sukoba ili bila povezana sa oružanim sukobom, čime je ispunjena pretpostavka povezanosti – rekao je Smit.
Dodao je da je vijeće utvrdilo da su žrtve bila lica koja uživaju zaštitu prema važećim normama međunarodnog humanitarnog prava, budući da u inkriminisanom periodu nisu aktivno učestvovala u neprijateljstvima.
Osim toga, veće se uvjerilo da su sva četvorica optuženih bila svjesna okolnosti koje ukazuju na postojanje nemeđunarodnog oružanog sukoba, povezanost događaja sa sukobom i zaštićeni status žrtva.
– Na osnovu tog zaključka, panel dalje nalazi da se kritični događaji na kojima su zasnovane optužbe za ratne zločine nakon 20. juna 1999, dakle po okončanju nemeđunarodnog oružanog sukoba između OVK i SRJ, odnosno srpskih snaga – kada su prestala da važe pravila međunarodnog humanitarnog prava – ne mogu okvalifikovati kao ratni zločini – napomenuo je Smit.
Tužilaštvo dokazalo ratni zločin ubistvo 98 lica
Tužilaštvo dokazalo da su pripadnici tzv. OVK umišljeno izvršili radnje činjenja i nečinjenja koje su izazvale smrt najmanje 98 lica, odnosno ratni zločin ubistvo, saopšteno je tokom izricanja presude.
Sudsko veće u Hagu: Tužilaštvo nije dokazalo da su izvršeni zločini protiv čovječnosti
Sudsko veće Specijalizovanih veća u Hagu zaključilo je, u predmetu protiv bivših vođa tzv. OVK, da tužilaštvo nije dokazalo van razumne sumnje da je postojao sistematičan napad ili napad širih razmera usmjeren na civilno stanovništvo, odnosno da tužilaštvo nije dokazalo da su pripadnici OVK ciljano napadali civilno stanovništvo u smislu zločina protiv čovječnosti.
Sudija Specijalizovanih veća Kosova u Hagu Čarls Smit rekao je da je, kada je riječ o postojanju sistematičnog napada ili napada širih razmjera na civilno stanovništvo kao uslova za zločine protiv čovječnosti, sudsko veće zaključilo da tužilaštvo nije dokazalo van razumne sumnje da je postojao sistematičan napad ili napad širih razmera usmjeren na civilno stanovništvo.
Smit je, tokom izricanja presude bivšim vođama tzv. OVK, rekao da je veće utvrdilo da su najkasnije od aprila 1998. do avgusta 1999. pripadnici tzv. OVK vršili dela nasilja i zlostavljanja nad civilnim stanovništvom širom KiM i u određenim djelovima sjeverne Albanije koji su bili pod kontrolom tzv. OVK, vršeći, između ostalog, radnje navedene u članu 13 Zakona.
Vijeće je, takođe, zaključilo, rekao je Smit, da su te radnje predstavljale napad koji je bio i sistematičan i širih razmjera.
– Međutim, panel je zaključio da tužilaštvo nije dokazalo, van razumne sumnje, da je napad bio usmjeren na civilno stanovništvo. Konkretno, zaključio je da su, i osim toga što je postojala politika, odnosno plan za ciljane napade na lica koja su smatrana protivnicima, žrtve mahom, a neke isključivo, birane i ciljano napadane na osnovu individualnih okolnosti, a ne na osnovu pripadnosti ciljanom stanovništvu – rekao je Smit.
Prema njegovim riječima, panel se nije uvjerio da osobe koje su pripadnici OVK ciljano napadali u kontekstu ovog predmeta predstavljaju civilno stanovništvo u smislu zločina protiv čovječnosti.
Dodao je da je panel zaključio da tužilaštvo nije pokazalo, van razumne sumnje, da su izvršena krivična djela progona, zatvaranja, drugih nehumanih postupaka, mučenja, ubistva i prisilnog nestanka lica kao zločini protiv čovječnosti.
Specijalizovana veća: Dokazana nezakonita hapšenja najmanje 385 lica od strane tzv. OVK
Specijalizovana veća Kosova u Hagu saopštila su da je Tužilaštvo dokazalo da je tzv. OVK počinila ratni zločin nezakonitog ili proizvoljnog hapšenja i lišenja slobode najmanje 385 osoba.
– Na osnovu svih iznetih dokaza, panel je zaključio da su pripadnici OVK između aprila 1998. i 20. juna 1999. proizvoljno lišili slobode najmanje 385 lica i držali ih u brojnim zatvoreničkim objektima pod kontrolom OVK u 14 opština na Kosovu i na određenim lokacijama u dvije oblasti na sjeveru Albanije – rekao je sudija Čarls Smit.
Dodao je da su pripadnici tzv. OVK, uključujući i pripadnike vojne policije, hapsili i odvodili žrtve u zatvoreničke objekte, dok su mnoge žrtve prilikom hapšenja prebijali, vređali, stavljali im povez na oči, kao i na ruke i noge.
– Panel je zaključio da su između aprila 1998. i 20. juna 1999. u 14 opština na Kosovu i na određenim lokacijama u dvije oblasti na sjeveru Albanije, pripadnici OVK sa umišljajem izvršili radnje činjenja ili nečinjenja koje su dovele do lišenja fizičke slobode najmanje 385 lica koja nisu aktivno učestvovala u neprijateljstvima, bez pravnog osnova ili redovnog sudskog postupka, što ta hapšenja i lišenja slobode čini proizvoljnim – naveo je sudija.
Panel je zato, istakao je, zaključio da je tužilaštvo van razumne smunje dokazalo da je ratni zločin nezakonitog ili proizvoljnog hapšenja i lišenja slobode iz tačke 3 optužnice izvršen nad najmanje 385 lica.
Govoreći o optužbama za surovo postupanje i mučenje, panel je zaključio da su u periodu između aprila 1998. i 20. juna 1999. godine 348 osobe bile podvrgnute surovom postupanju, od kojih je 303 bilo podvrgnuto mučenju.
– Pripadnici OVK su između aprila 1998. i 20. juna 1999. u 14 opština na Kosovu i na određenim lokacijama u dvije oblasti u sjevernoj Albaniji, sa umišljajem naneli težak duševni i fizički bol i patnje licima kojih je bilo najmanje 303, i koja nisu aktivno učestvovala u neprijateljstvima, a koja su proizvoljno uhapsili i lišili slobode sa ciljem, između ostalog, iznuđivanja informacija ili priznanja, kažnjavanja, zastrašivanja, prisile ili diskriminacije žrtve ili trećeg lica po bilo kom osnovu – rekao je Smit.
